ปลายทางของโชซอน
กษัตริย์ที่เผชิญกระแสตะวันตก ญี่ปุ่น และการล่าอาณานิคม — บทสุดท้ายก่อนโชซอนสิ้นสุด
บทสุดท้ายของโชซอนไม่ได้จบลงในวันเดียว แต่ค่อยๆ สิ้นสุดลงตลอดครึ่งศตวรรษ ท่ามกลางกระแสที่ใหญ่กว่าอาณาจักรใดจะต้านทานได้โดยลำพัง แต่ก็มีการตัดสินใจผิดพลาดหลายครั้งที่เร่งให้วาระมาถึงเร็วขึ้น
หลังจองโจ: ยุคอำมาตย์ครองเมือง
หลังจองโจสิ้นพระชนม์ในปี 1800 ทิ้งพระโอรสอายุ 10 ขวบไว้ อำนาจจริงตกไปอยู่ในมือตระกูลขุนนางที่เข้มแข็ง ยุคนี้เรียกว่า 세도정치 (เซโดจองชี) — การเมืองที่ตระกูลสายเลือด (โดยเฉพาะ 안동 김씨 / อันดงกิมซี และ 풍양 조씨 / พุงยังโจซี) ผลัดกันควบคุมรัฐบาลผ่านการแต่งงานเข้าสู่ราชวงศ์
กษัตริย์กลายเป็นหุ่นเชิด ตำแหน่งราชการขายซื้อได้ คอร์รัปชั่นแพร่ระบาด ชาวบ้านยากจนมากขึ้น เกิดการกบฏหลายครั้ง เช่น 홍경래의 난 (การกบฏฮงกยองแน, 1811) ในภาคเหนือ และ 임술 농민 봉기 (การลุกฮือชาวนา 1862) ในภาคใต้
โคจง: กษัตริย์เด็กกับพ่อผู้สำเร็จราชการ
ในปี 1863 กษัตริย์ผู้ไม่มีรัชทายาทสิ้นพระชนม์ ขุนนางเลือก 이명복 เด็กชายอายุ 11 ขวบที่เกือบไม่มีใครรู้จักขึ้นครองราชย์ในนาม 고종 (โคจง) บิดาของเขา 흥선대원군 (ฮึงซอนแทวอนกุน / เจ้าชายรีเจนท์แห่งฮึงซอน) กลายเป็นผู้สำเร็จราชการอย่างแท้จริง
ฮึงซอนแทวอนกุนเป็นคนเด็ดขาดและมีวิสัยทัศน์บางด้าน เขาปราบตระกูลอำมาตย์ ปฏิรูประบบภาษี สร้างพระราชวังคยองบกขึ้นใหม่ (ที่ถูกเผาในสงครามอิมจิน) และสำคัญที่สุด — ปิดประเทศอย่างเข้มงวด ห้ามคนต่างชาติเข้า สังหารมิชชันนารีคาทอลิก และปฏิเสธทุกคำขอเจรจาจากตะวันตก
ประตูเปิดสู่โลกกว้าง
เมื่อโคจงเติบโตขึ้น อำนาจแทวอนกุนเริ่มสั่นคลอน มเหสีของโคจงคือ ราชินีมิน (명성황후, มยองซองฮวางฮู) เป็นคนที่มีสติปัญญาเฉียบแหลมและความทะเยอทะยานทางการเมือง เธอใช้ความสัมพันธ์ทางราชสำนักดึงอำนาจออกจากมือแทวอนกุนสำเร็จในปี 1873
ญี่ปุ่นซึ่งผ่านการปฏิรูปเมจิมาแล้วส่งเรือรบมาข่มขู่ ในที่สุดโชซอนลงนามสนธิสัญญาที่เรียกว่า 조일수호조규 (สนธิสัญญาคังฮวา) เปิดท่าเรือ 3 แห่งให้ญี่ปุ่น สนธิสัญญานี้ไม่ยุติธรรมอย่างมาก คล้ายกับที่จีนและญี่ปุ่นเคยถูกบีบจากตะวันตก — เป็นจุดเริ่มต้นที่โชซอนจะตามหลังในเกมที่ตัวเองไม่คุ้นเคย
หลังจากนั้น โชซอนพยายามปรับตัวอย่างสับสน เปิดรับทูตจากสหรัฐ อังกฤษ เยอรมนี รัสเซีย และอื่นๆ ส่งนักเรียนไปเรียนที่ญี่ปุ่นและจีน พยายามปฏิรูปกองทัพ แต่ทุกอย่างดำเนินช้าเกินไปและมีความขัดแย้งภายในมากเกินไป
วิกฤตซ้อนวิกฤต
ปี 1882 ทหารเก่าที่ไม่ได้รับเงินเดือนหลายเดือนก่อกบฏ (임오군란) ทำลายสถานทูตญี่ปุ่นและบ้านขุนนาง จีนส่งทหารมาปราบ แล้วถือโอกาสมีอิทธิพลเพิ่มขึ้น ปี 1884 กลุ่มปฏิรูปหัวก้าวหน้าที่นำโดย 김옥균 (กิม โอกยุน) พยายามก่อรัฐประหาร (갑신정변) โดยหวังพึ่งญี่ปุ่น แต่ล้มเหลวใน 3 วัน จีนเข้าแทรกแซง โชซอนกลายเป็นสมรภูมิแย่งอิทธิพลระหว่างมหาอำนาจ
การกบฏชาวนาขนาดใหญ่ (동학농민운동/ตงฮักชาวนา) บังคับให้ทั้งจีนและญี่ปุ่นส่งกองทัพมา แล้วสองมหาอำนาจก็หันมาสู้กันเอง ญี่ปุ่นชนะอย่างเด็ดขาด จีนออกจากคาบสมุทรไป โชซอนตกอยู่ใต้อิทธิพลญี่ปุ่นอย่างสมบูรณ์
การสูญเสียที่เจ็บปวดที่สุด
ตุลาคม ค.ศ. 1895 กลุ่มคนของญี่ปุ่น (รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐบาลและอาชญากรจ้าง) บุกเข้าพระราชวังคยองบกในตอนเช้าตรู่ ลอบสังหารราชินีมิน เผาร่าง และพยายามปิดบังเหตุการณ์ นี่เป็นเหตุการณ์ที่สั่นสะเทือนโลกในยุคนั้น แม้แต่ญี่ปุ่นเองก็อับอาย รัฐบาลญี่ปุ่นประณามการกระทำนี้อย่างเป็นทางการ แต่ความเสียหายเกิดขึ้นไปแล้ว
โคจงหนีไปลี้ภัยในสถานทูตรัสเซียนานกว่า 1 ปี เพื่อความปลอดภัย
จักรวรรดิแทฮัน วาระสุดท้าย
โคจงกลับจากสถานทูตรัสเซียและประกาศจักรวรรดิแทฮัน (大韓帝國) ยกตนเองเป็นจักรพรรดิ (황제/ฮวางเจ) เทียบเท่ากับจักรพรรดิจีนและญี่ปุ่น ชื่อ "โชซอน" ถูกใช้ครั้งสุดท้ายในความหมายทางการ นี่คือวาระสุดท้ายของราชวงศ์โชซอน — แม้จะเปลี่ยนชื่อ แต่อาณาจักรเดิมไม่เคยฟื้นคืนมาได้อีก
ปี 1905 หลังญี่ปุ่นชนะรัสเซียในสงครามรัสเซีย-ญี่ปุ่น โชซอน/แทฮันต้องลงนามสนธิสัญญา 을사조약 (อุลซา) ยกมอบการต่างประเทศให้ญี่ปุ่น โคจงพยายามส่งทูตลับไปประชุมที่กรุงเฮก (헤이그 밀사) เพื่อร้องเรียนต่อนานาชาติ แต่ถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าร่วม ญี่ปุ่นบีบให้โคจงสละราชย์ในปี 1907 ให้ลูกชาย 순종 (ซุนจง) ขึ้นครองแทน
วันที่ 22 สิงหาคม ค.ศ. 1910 ญี่ปุ่นลงนามสนธิสัญญาผนวกเกาหลีเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ กษัตริย์ซุนจงสิ้นสภาพกษัตริย์ โชซอนที่เริ่มต้นในปี 1392 โดยอีซองกเยสิ้นสุดลงที่นี่ — 505 ปี 27 รัชกาล และเรื่องราวที่ไม่มีใครลืมได้
โชซอนสิ้นสุด แต่ไม่ใช่เกาหลี
การผนวกดินแดนในปี 1910 ไม่ใช่จุดจบของเกาหลี — มันเป็นจุดเริ่มต้นของการต่อสู้เพื่ออิสรภาพที่กินเวลา 35 ปี ซึ่งนำไปสู่การปลดปล่อยในปี 1945 และการก่อตั้งสาธารณรัฐเกาหลีและเกาหลีเหนือในเวลาต่อมา
ฮันกึลที่เซจงสร้าง ปรัชญาที่จองโดจอนวาง ป้อมปราการที่จองโจสร้าง เพลงและศิลปะที่ราชสำนักโชซอนสร้างสรรค์ — สิ่งเหล่านี้ยังคงอยู่ และนั่นคือมรดกที่แท้จริงของ 505 ปีที่ผ่านมา
คุณได้เดินทางตลอด 505 ปีของโชซอนจบแล้ว — จากนายพลที่สถาปนาอาณาจักร สู่กษัตริย์นักปราชญ์ผู้สร้างยุคทอง ผ่านสงคราม โศกนาฏกรรม และการปฏิรูป จนถึงวันที่ทุกอย่างสิ้นสุด ถ้าอยากรู้ลึกขึ้นในแต่ละรัชกาล ลองดูโปรไฟล์กษัตริย์ทั้ง 27 พระองค์ในหน้าลำดับกษัตริย์ได้เลย